Mae'r Athro Paul Dyson a'i dîm ym Mhrifysgol Abertawe yn gweithio ar ddulliau i ddarparu triniaeth yn ddetholus i diwmorau, gan osgoi gweddill y corff, diolch i gymorth ariannol gan Gyfrif Cyflymu Effaith y Cyngor Ymchwil Feddygol.

Mae triniaethau canser confensiynol fel cemotherapi a radiotherapi, er eu bod yn effeithiol, yn aml yn cyd-fynd â sgil-effeithiau difrifol oherwydd eu diffyg penodoldeb - gan niweidio nid yn unig tiwmorau ond meinwe iach hefyd.

Mae'r ymchwil arloesol hon yn canolbwyntio ar genhedlaeth newydd o therapïau canser biolegol sy'n harneisio priodweddau naturiol bacteria. Mae rhai mathau o facteria yn ffynnu o dan amodau unigryw tiwmor, megis ocsigen isel a pH asidig - anaml y ceir cyflyrau mewn meinwe iach. Mae hyn yn eu gwneud yn gyfryngau delfrydol ar gyfer dosbarthu cyfryngau therapiwtig yn uniongyrchol i'r tiwmor, gan adael gweddill y corff heb ei gyffwrdd.

Yng nghyfnodau cynharach yr ymchwil, canolbwyntiodd y tîm ar ddefnyddio'r bacteria hyn i atal twf tiwmorau, gan ddarparu llwythi therapiwtig sy'n atal datblygiad y canser. Nawr, mae eu hymdrechion wedi esblygu i ddull gweithredu deuol. Mae'r bacteria hyn yn lladd celloedd tiwmor yn uniongyrchol ac yn helpu i ysgogi system imiwnedd y corff, gan ei ddysgu i adnabod ac ymladd y canser yn fwy effeithiol.

Gallai'r effaith gyfunol hon o ladd celloedd canser ac ail-actifadu'r system imiwnedd gynnig manteision hirdymor y tu hwnt i'r hyn sy'n bosibl gyda thriniaethau cyfredol.

Yn wahanol i gemotherapi neu ymbelydredd, na all wahaniaethu rhwng meinwe iach a chanseraidd, mae'r therapi bacteriol hwn yn benodol iawn. Mae'r bacteria'n tueddu'n naturiol i safleoedd tiwmor, gan leihau'r risg o niwed i organau a meinweoedd iach yn sylweddol. Mae hyn yn golygu y gallai cleifion gael eu harbed rhag llawer o'r sgîl-effeithiau niweidiol sy'n gysylltiedig yn gyffredin â thriniaethau canser traddodiadol, fel blinder, cyfog, ac atal imiwnedd.

Mae'r ymchwil eisoes yn cynhyrchu canlyniadau addawol mewn modelau anifeiliaid arbrofol. Mae anifeiliaid sy'n dwyn tiwmorau sy'n cael eu trin â'r therapi yn byw'n sylweddol hirach, ac yn bwysig, nid yw'r driniaeth wedi dangos unrhyw sgîl-effeithiau niweidiol hyd yn hyn. Mae'r canfyddiadau hyn yn gosod y sylfaen ar gyfer cymwysiadau clinigol yn y dyfodol.

Mae'r tîm bellach yn gweithio ar optimeiddio'r therapi ac yn archwilio ffyrdd o ehangu ar gyfer treialon dynol posibl. Os bydd yn llwyddiannus, gallai'r dull hwn chwyldroi sut rydym yn trin canser, gan gynnig opsiwn mwy diogel, mwy manwl gywir a mwy effeithiol i gleifion.