Mewn prosiect ymchwil arloesol, mae Cansense, Prifysgol Abertawe, a Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe - sydd i gyd yn aelodau o'n Rhwydwaith - wedi derbyn cyllid pellach i ddatblygu dull arloesol o ganfod canser yr ysgyfaint yn gynharach gyda phrawf gwaed syml.

Mae canser yr ysgyfaint yn un o ganserau mwyaf marwol y DU, gyda diagnosis hwyr yn cyfrannu at gyfraddau goroesi gwael. Ni all offer diagnostig traddodiadol, megis sganiau CT, bob amser benderfynu a yw nodwlau'r ysgyfaint yn ganseraidd, sy'n aml yn arwain at apwyntiadau dilynol ymledol ac oedi mewn triniaeth.

Wedi'i arwain gan Yr Athro Dean Harris, mae'r astudiaeth yn defnyddio sbectrosgopeg Raman, techneg flaengar sy'n creu olion bysedd moleciwlaidd unigryw o samplau gwaed. Y nod yw nodi marcwyr canser-benodol yn llawer cynharach - gan drawsnewid y llwybr diagnostig.

Mae cwmni deillio o Brifysgol Abertawe, Cansense, wedi’i leoli yn ein swyddfeydd ar y campws, ac mae’n gweithio ar ddatblygu diagnosteg canser anfewnwthiol. Mae hyn yn allweddol wrth gymhwyso'r dechnoleg hon. Fel aelod o'r Rhwydwaith, mae eu cydweithrediad yn cryfhau'r cysylltiadau rhwng ymchwil academaidd a chymhwysiad clinigol yn y byd go iawn, gan ymgorffori ein cenhadaeth i bontio arloesedd iechyd ag effaith go iawn.

Gyda dros 60 o gleifion eisoes yn cymryd rhan, mae cyllid newydd yr astudiaeth gan Gyfrif Cyflymu Effaith y Cyngor Ymchwil Feddygol yn addawol ar gyfer integreiddio profion gwaed i brotocolau sgrinio cenedlaethol. Os bydd yn llwyddiannus, gallai hyn alluogi meddygon ledled Cymru a thu hwnt i ganfod canser yr ysgyfaint yn gynt, gan wella cyfraddau goroesi a lleihau straen ar wasanaethau diagnostig y GIG.