Mae gan weithgarwch corfforol rôl bwysig wrth gefnogi iechyd a lles drwy gydol ein bywydau. Gall wella iechyd cardiofasgwlaidd, cryfhau cyhyrau ac esgyrn, cefnogi lles meddyliol a lleihau'r risg o ystod o gyflyrau iechyd hirdymor. Ond mae profiadau menywod o weithgarwch corfforol yn aml yn wahanol i brofiadau dynion. 

Gall ffactorau biolegol, cymdeithasol a diwylliannol i gyd ddylanwadu ar sut mae menywod yn ymgysylltu ag ymarfer corff, y rhwystrau maen nhw'n eu hwynebu a'r gefnogaeth sydd ei hangen arnyn nhw i gadw'n heidi. Mae cynyddu ymwybyddiaeth o'r gwahaniaethau hyn yn helpu i greu sgyrsiau mwy cynhwysol ynghylch iechyd a lles, gan dynnu sylw at gyfleoedd i gefnogi menywod yn well ym mhob cam o'u bywydau. 

Yn aml, mae iechyd menywod yn cael ei drafod mewn perthynas â chyfnodau penodol o fywyd, fel beichiogrwydd neu'r menopos. Er bod y rhain yn ystyriaethau pwysig, mae deall iechyd menywod yn bwysig ym mhob cyfnod o fywyd. 

O'r glasoed hyd at henoed, mae menywod yn profi ystod o newidiadau corfforol, hormonaidd a chymdeithasol a all ddylanwadu ar eu cyfranogiad mewn gweithgaredd corfforol a'u profiadau ohono. Drwy ddeall y profiadau hyn, gallwn sicrhau bod bod yn heini yn parhau i fod yn hygyrch ac yn fuddiol. 

Mae hi hefyd yn bwysig cofio bod y profiadau hyn yn wahanol i bob person, amcan ac amgylchiadau, felly dylai dulliau o ymdrin ag iechyd a lles adlewyrchu hyn. 

Yn hanesyddol, roedd y mwyafrif o feysydd ymchwil iechyd a gweithgarwch corfforol yn seiliedig ar gyfranogwyr gwrywaidd. Mae'r astudiaethau hyn, yn eu tro, wedi ffurfio ymchwil, polisïau a rhaglenni, felly nid yw llawer o argymhellion ac arferion yn adlewyrchu realiti bywydau menywod. Mae academyddion, gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ac elusennau bellach yn gweithio i fynd i'r afael â'r bylchau hyn, gan greu dealltwriaeth fwy cyflawn o sut y gall ymarfer corff gefnogi iechyd menywod. 

Rydym wedi dysgu bod gan hormonau rol bwysig mewn iechyd women, gydag amrywiadau hormonaidd yn dylanwadu ar lefelau egni, adfer, cwsg, hwyliau a llesiant cyffredinol. Mae'r mislif, beichiogrwydd, adferiad ar ôl genedigaeth a'r menopos yn enghreifftiau o brofiadau sy'n effeithio ar sut mae menywod yn teimlo ac yn ymateb i weithgarwch corfforol. Gall y newidiadau hyn ddylanwadu ar y math, dwyster neu amser sy'n teimlo orau i fenywod, ac mae cydnabod yr amrywiadau hyn yn ein helpu i gydnabod y gall hyblygrwydd ac unigoliaeth helpu pobl i aros yn heini mewn ffyrdd sy'n cefnogi eu hiechyd a llesiant.

Enghraifft allweddol o fanteision pwysig ymarfer corff yw cynnal cryfder esgyrn, sy'n dod yn fwyfwy bwysig wrth i fenywod heneiddio a'r risg o osteoporosis gynyddu. Mae ymarfer corff hefyd yn cefnogi iechyd cardiofasgwlaidd (ym mhob rhywedd), er gwaethaf y gamsyniad cyffredin mai problem iechyd dynion yn bennaf yw clefyd y galon. Mae astudiaethau ymchwil i weithgareddau cryfhau menywod yn canfod fwyfwy y gall helpu i gynnal màs cyhyrau a chapasiti swyddogaethol, sy'n cefnogi annibyniaeth ac ansawdd bywyd yn y blynyddoedd diweddarach. Ar yr un pryd, mae ymarfer corff yn cyfrannu at atal a rheoli amryw o amodau iechyd cronig, gan atgyfnerthu ei bwysigrwydd ar draws cyfnodau bywyd. 

Mae'r perthynas rhwng ffitrwydd ac iechyd meddwl hefyd yn berthnasol i drafodaethau ynghylch iechyd menywpd, gyda chyfraddau anhwylderau iechyd meddwl 1.5 i 2.5 gwaith yn is mewn merched sy'n gwneud chwaraeon wrth gymharu â merched sydd byth wedi gwneud chwaraeon. Mae llawer o fenywod yn cydbwyso nifer o gyfrifoldebau ar draws gwaith, teulu, gofalu a bywyd cymunedol. Gall y gofynion hyn greu heriau o ran blaenoriaethu amser ar gyfer gweithgarwch corfforol. Gall symud yn rheolaidd gynnig manteision sy'n ymestyn y tu hwnt i iechyd corfforol trwy ddarparu cyfleoedd i reoli straen, meithrin hyder, cysylltu â phobl eraill a chreu lle ar gyfer hunanofal. Ac yn bwysig, nid yw'r manteision hyn yn dibynnu ar gyflawni nodau perfformiad penodol na chanlyniadau sy'n seiliedig ar ymddangosiad, ond maent yn cefnogi lles mewn ffyrdd sy'n ystyrlon a phersonol. 

Er gwaethaf manteision sefydledig ymarfer corff, mae llawer o fenywod yn parhau i wynebu rhwystrau a all gyfyngu ar gyfranogiad. Nid yw mynd i'r afael â'r heriau hyn yn golygu annog newid ymddygiad unigol yn unig, ond creu amgylcheddau cefnogol, cyfleoedd hygyrch a rhaglenni cynhwysol i sicrhau bod mwy o fenywod yn teimlo y gallant gymryd rhan mewn ymarfer corff mewn ffyrdd sy'n gweithio iddyn nhw. 

Mae rhwystrau i gymryd rhan yn cynnwys: 

• Cyfyngiadau amser 

• Ystyriaethau ariannol 

• Pryderon diogelwch 

• Diffyg mynediad at gyfleusterau addas 

• Disgwyliadau cymdeithasol a diwylliannol 

• Profiadau negyddol o ran delwedd corff neu hyder 

Wrth i ymwybyddiaeth o iechyd menywod dyfu, mae yna gyfle i ni ail-feddwl sut mae ymarfer corff yn cael eu hyrwyddo a'u cefnogi, sy'n cynnwys cydnabod amrywiaeth profiadau menywod a sicrhau bod cyfleoedd i wneud ymarfer corff yn hyblyg ac yn ymatebol i wahanol anghenion. 

Mae technoleg ac arloesi yn helpu i wella dealltwriaeth o iechyd meddwl, ac mae sefydliadau cymunedol (fel aelodau NISH, MyRounders), darparwyr iechyd gofal a llunwyr polisi yn chwarae rol bwysig wrth greu amgylcheddau lle mae menywod yn teimlo'n gyfforddus. Y nod nawr yw cynyddu cyfraddau cyfranogiad yn fwy a sicrhau bod gan ragor o fenywod fynediad at gyfleoedd i symud mewn ffyrdd cadarnhaol, cynaliadwy ac ystyrlon.