Mae Sefydliad Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe yn enghraifft ddisglair o sut y gellir harneisio pŵer chwaraeon i gyflawni newid parhaol a chadarnhaol ar draws cymunedau. Fel cangen elusennol Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe, mae'r Sefydliad wedi treulio dros 15 mlynedd yn ymgysylltu â phobl o bob oed a chefndir ledled De-orllewin Cymru, gan ddefnyddio statws unigryw'r clwb fel ased cymunedol dibynadwy i ysbrydoli bywydau iachach.

Mae cenhadaeth Sefydliad Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe yn syml ond yn bwerus: defnyddio pêl-droed fel grym er lles, gan helpu i greu'r amodau sydd eu hangen i gymunedau ffynnu. Mae eu gwaith wedi'i adeiladu o amgylch pum prif golofn:

• Meithrin Ffyniant drwy addysg a mentergarwch
• Datblygu Gwydnwch drwy gefnogi llesiant meddyliol a meithrin optimistiaeth
• Gwella Iechyd drwy hyrwyddo gweithgaredd corfforol a bwyta'n iach
• Cefnogi Cynwysoldeb drwy fynd i'r afael ag anfantais ac eiriol dros gydraddoldeb
• Tyfiant Cynaliadwy er mwyn sicrhau sefydlogrwydd ariannol a chyfrifoldeb amgylcheddol hirdymor

Cefnogir y genhadaeth hon drwy bartneriaethau ariannu strategol, gan gynnwys Cronfa Elusennol yr Uwch Gynghrair, Llywodraeth Cymru, a'r Gronfa Ffyniant a Rennir, sydd i gyd yn helpu i gael effaith ystyrlon ar y rhanbarth.

Wrth lyw ymdrechion Iechyd a Lles y Sefydliad mae Pennaeth Iechyd a Lles y tîm – Caroline Gwilym – sy’n arwain y strategaeth lles fewnol ar gyfer staff a phortffolio cynyddol o raglenni cymunedol allanol:

• Fit Jacks – rhaglen ffordd iach o fyw/newid ymddygiad sy'n anelu at gefnogi pobl i wneud dewisiadau iachach, cynyddu eu lefelau ffitrwydd trwy wella iechyd corfforol a meddwl, a chynyddu cysylltiadau cymdeithasol a lles
• Sesiynau pêl-droed cerdded (mynediad agored ac yn gyfeillgar i bobl sydd â Parkinson's) sydd wedi'i ddylunio i gael pobl dros 55 oed yn symud mewn amgylchedd hwylus, diogel a chymdeithasol, lleihau gordewdra ac oedi cyflyrau cronig
• Bore Coffi Cwtch sy'n croesawu grwp o bobl sy'n byw ar eu pennau eu hunain neu sy'n wynebu rhwystrau at gyfranogiad cymdeithasol, gan annog rhyngweithio cymdeithasol gyda chyfleoedd lles strwythuredig
• Jack to a Chef, sef rhaglen faeth gymunedol sy'n cael eu darparu mewn ysgolion i arfogi pobl ifanc â'r wybodaeth a'r sgiliau i wneud dewisiadau bwyd iachach
• Cymorth Iechyd Meddwl a Newid Ymddygiad gan gynnwys Hwb Iechyd Meddwl Sefydliad Jac Lewis a Kick the Habit (mewn partneriaeth â Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe)

Mae'r ddarpariaeth wedi'i wreiddio mewn perthnasoedd cymunedol dibynadwy, hyfforddi medrus, a phartneriaethau ystyrlon â thimau iechyd cyhoeddus, presgripsiynwyr cymdeithasol, awdurdodau lleol, gwasanaethau gwirfoddol, a chyrff chwaraeon ac iechyd cenedlaethol fel Iechyd Cyhoeddus Cymru, EFL yn y Gymuned, a Chymdeithas Bêl-droed Cymru.

Mae gwaith y Sefydliad wedi'i gryfhau ymhellach gan fewnwelediadau o'n Hasesiad Anghenion Iechyd a gynhaliwyd yn 2024. Atgyfnerthodd y canfyddiadau ddealltwriaeth gymunedol a helpodd i ddangos tystiolaeth o ddyluniad rhaglen a cheisiadau am gyllid y Sefydliad.

“Roedd ymchwil yr Asesiad Anghenion Iechyd yn cyd-fynd yn agos â’n dealltwriaeth o angen lleol ac mae wedi helpu i ddilysu ein gwaith mewn sgyrsiau gyda chyllidwyr a rhanddeiliaid. Mae’r cysylltiad â’r Rhwydwaith Cenedlaethol ar gyfer Arloesi mewn Chwaraeon ac Iechyd hefyd wedi bod yn hynod fuddiol yn ein gallu i rwydweithio.”

Gan edrych ymlaen, mae'r Sefydliad yn gobeithio parhau i weithio'n agos gyda'r Rhwydwaith fel partner gwerthfawr wrth rannu ymchwil, cysylltu â chydweithwyr, a chreu tystiolaeth sy'n cryfhau arloesedd iechyd lleol.

Gyda chyllid cynaliadwy, mae'r Sefydliad mewn sefyllfa dda i ehangu ei gynnig iechyd a lles. Mae'r cynlluniau'n cynnwys:

• Datblygu'r Bore Coffi Cwtch i fod yn Hwb Amser Ychwanegol sy'n gyfeillgar i bobl sydd â dementia, gydag allgymorth cymunedol
• Lansio Fit Families, rhaglen ffordd o fyw iach dwy-haen ar gyfer ysgolion a chymunedau lleol
• Effaith ehangu ar draws hyd bywyd — o'r blynyddoedd cynnar i heneiddio'n dda
• Parhau i weithio i atal — ymyriadau isel i ganolig, effaith uchel, dan arweiniad y gymuned

Mae model Sefydliad Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe yn ein hatgoffa’n bwerus o’r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd chwaraeon, iechyd a chymuned yn dod at ei gilydd. Gyda chenhadaeth glir, strategaeth sy’n seiliedig ar ddata, a dull sy’n canolbwyntio ar bobl, maen nhw’n datblygu dyfodol iachach i Dde-orllewin Cymru — un person, un rhaglen, ac un cysylltiad ar y tro.